Verleiden tot leren

Verleiden tot leren



De les begint prettig, je instructie verloopt soepel en studenten gaan vrijwel meteen aan de slag… Maar dan een appje, een bericht op Insta, of een andere prikkel op hun mobiele telefoon. Zo goed als de les begon, zo snel worden de studenten afgeleid. En nog vervelender: dit heeft een negatief effect op hun werk.

Je vraagt je af hoe je dit gedrag positief kunt beïnvloeden. “Hoe kan ik de studenten motiveren (dus niet straffen) om hun telefoon tijdelijk weg te leggen, zodat ze zich kunnen focussen op hun opdracht?”

 

Motivatietechnieken

Om studenten te leren om bepaald gewenst gedrag te laten zien kun je motivatietechnieken inzetten waarbij zij subtiel worden gestimuleerd om zich op een gewenste wijze te gedragen. Een voorbeeld van zo’n techniek is nudging.

Een nudge is een bewust gekozen, subtiele interventie die studenten onbewust verleidt, om met behoud van hun keuzevrijheid (autonomie), een keuze te maken die het leren verbetert. Je geeft een ‘duwtje in de goede richting’ (zonder opties te verbieden), waardoor de ander in beweging komt. Belangrijk is om volledige keuzevrijheid voor de studenten te behouden. Denk hierbij aan een navigatiesysteem. Deze stuurt mensen in een bepaalde richting, maar mensen zijn vrij om hun eigen route te kiezen.

Het is de kunst om studenten met deze subtiele aanpassingen van de omgeving te verleiden tot gewenst gedrag. Denk hierbij aan de bestickering t.b.v. looproutes in de school om trapgebruik te stimuleren. Ook zijn de welbekende vliegen in urinoirs of “Papier hier” van Holle Bolle Gijs in de Efteling bekende voorbeelden.

 

Twee typen

In het onderwijs kunnen we nudges inzetten om autonoom leergedrag van studenten te bevorderen. Daarbij is van belang dat een nudge transparant is zodat deze ervoor zorgt dat de studenten duidelijk kunnen herkennen wat je bedoeling ermee is. Daarnaast is een tweetal typen te onderscheiden:

  1. Een nudge die direct via het onbewuste werkt. Denk bijvoorbeeld aan automatisch aanmelden voor een tentamen, zodat studenten het niet kunnen vergeten. Hiermee bevorder je het gedrag tijdens een cognitief belastende situatie.
  2. Een nudge die werkt via bewustzijn. Bijvoorbeeld aan het herinneren van je studenten aan wanneer het tentamen is. Hierbij wil je iets bevorderen wat je op de langere termijn ook wil zien.Denk hierbij ook aan vragen stellen in de les, of op tijd aanwezig zijn.

Om een concreter beeld te krijgen bij hoe je deze typen kunt vertalen naar jouw onderwijs delen we hierbij drie succesvolle voorbeelden uit de praktijk.

  1. Routekaart

Net als het navigatiesysteem kun je ook voor je lessenserie, de aanpak van een bepaalde opdracht of weg om bepaalde doelen te kunnen bereiken een ‘routekaart’ maken. Dergelijke routekaarten vragen om betekenisvolle en uitdagende keuzes ter ondersteuning van de autonomie van studenten. Vragen ter voorbereiding op het ontwerpen van deze keuzes zijn: Welke verschillende opdrachten kunnen ze maken? Op welke verschillende manieren (of waarmee) kunnen ze aan de opdracht(en) werken? Met wie mogen ze eraan werken? Wanneer en hoe lang kunnen ze aan de opdracht werken? 

  1. Jouw doel = hun doel

Maak van jouw doel ook het doel van de studenten. Wil je bijvoorbeeld dat studenten meer vragen gaan stellen, vertaal dit dan naar een doel voor jezelf en benoem dit doel aan het begin van de les. Doorgaans gaan studenten dan ook vaker een vraag stellen.

  1. Klasindeling

Hoe richt jij jouw klaslokaal in? Wie waar zit en hoe je klas is ingericht is een belangrijke nudge. Door studenten bewust een bepaalde plaats te geven of door hen in een bepaalde opstelling te laten zitten kun je het gedrag van hen en medestudenten beïnvloeden. Wat zou er gebeuren als je jouw les start met een kringgesprek?

 

Aandachtspunten

Naast dat je vooraf bedenkt welk type nudge je wilt geven en hoe je ervoor zorgt dat deze transparant is kun je de volgende aandachtpunten van o.a. Nudging in het onderwijs en dit onderzoek gebruiken bij het vormgeven van de ‘duwtjes’ die jij wilt meegeven:

  • Door de relevantie (nut/noodzaak) van gedrag toe te lichten ‘duw’ je studenten al in de goede richting.
  • Standaardregels werken goed omdat dit de herkenbaarheid en voorspelbaarheid versterkt. Hiermee stimuleer je dat het gedrag vanzelfsprekend wordt.
  • Maak de nudge toegankelijk door het gewenste gedrag eenvoudig te verwoorden.
  • Maak het studenten gemakkelijker doordat de nudge het te bereiken doel ondersteunt.
  • Zet je eigen communicatie actief in als nudge door studenten aandacht te geven. Denk hierbij aan het vragen naar de intenties van studenten en deze met hen bespreken. Bijvoorbeeld vragen naar hoe ze zich willen gaan voorbereiden op het tentamen.
  • Ook het geven van feedback op zowel proces als het product kunnen duidelijke ‘duwtjes’ zijn. Zo kan feedback van medestudenten, zowel geschreven als gesproken, positief gedrag van studenten beïnvloeden.
  • Timing is hierbij essentieel. Zorg ervoor dat je vooraf bewust nadenkt over wanneer je de nudge waarom wilt inzetten. Bijvoorbeeld aan het einde van de les studenten herinneren aan bepaalde huiswerkafspraken of toetsmomenten.

 

Varieer

Uiteraard is het van belang dat je verschillende ‘duwtjes’ uitprobeert. Niet alles werkt (voor jou of de studenten) en niets werkt altijd (elke les, dag, groep studenten is steeds weer iets anders).

Op welke manier ga jij jouw studenten verleiden tot leren?