De docent doet er toe!

De docent doet er toe!



Docent: “Ik wil wel eens zien wat jullie de afgelopen periode hebben opgestoken dus vandaag gaan jullie een toets maken”

Leerling: “Is het voor een cijfer mevrouw?”

Docente: “Nee, het gaat hier om een formatieve toets.”

Leerling: “Oh, dan is het geen probleem, het telt toch niet mee”.

Dergelijke conversaties doen zich nogal eens voor op middelbare scholen waar het docententeam in transitie is naar meer formatief toetsen. Toch lijkt het nu alsof de leerlingen het belang er niet van inzien en bij een formatieve toets niet hun best doen. Het inzetten van formatieve evaluaties blijkt toch van groot belang. Volgens John Hattie (Zierer & Hattie, 2017) heeft het geven van formatieve evaluatie een effectgrootte van .90! Wat te doen?

Het inzetten van formatieve evaluatie kan leerlingen helpen om meer zicht te krijgen op het eigen leerproces. Tijdens een formatieve evaluatie bespreken de docent en de leerling samen de vorderingen over een bepaalde periode. Wat ging er goed en wat behoeft verbetering. De docent geeft hierbij feedback aan de leerling over de periode. Vervolgens geeft de docent aan wat het einddoel is (feed-up). Samen met de leerling wordt dan bepaald wat de volgende stappen zijn die de leerling zal moeten nemen om dichter naar het einddoel te komen (feed-forward). Deze stappen vormen dan het nieuwe leerdoel voor de leerling. Op een dergelijke wijze krijgt de leerling meer zicht op het eigen leerproces en kan na enige tijd zelfstandig de eigen leerdoelen formuleren. De feedback geeft de docent ook veel informatie. Door na te gaan of de leerling het leerdoel al heeft behaald en waar eventuele denkfouten voorkomen, krijgt de docent inzicht op zijn manier van lesgeven. Hij ervaart wat het effect is van zijn instructie en kan deze daarop aanpassen indien nodig. De docent is de professional die hierna interventies in kan zetten zodat het leerproces van de leerlingen zo optimaal mogelijk verloopt. Dit effect heeft volgens Hattie de grootste impact (Zierer & Hattie, 2017).

Het is zeer zinvol om formatieve evaluaties te houden. Als je meer tegemoet wil komen aan de psychologische basisbehoeften relatie, competentie en autonomie dan is het wellicht het verstandig om het niet in te zetten als een toets. Formatieve evaluaties kunnen ook plaatsvinden als de docent naast een leerling gaat zitten en samen het werk bespreken. Als docent is het van belang om de kenmerken van je leerling goed in beeld te brengen en daar de juiste uitdaging bij te zoeken. Als je dan na verloop van tijd constateert dat de leerling voldoende competent is dan kan een toets worden afgenomen. Nog mooier zou het zijn als de leerling zelf de keuze heeft wanneer deze toets wordt afgenomen. De leerlingen zullen vol vertrouwen de toets maken en het cijfer telt mee. Als het goed is blijft het dan “geen probleem” omdat de leerling inmiddels door de acties van de docent de lesstof beheerst en gemotiveerd is om de toets te maken!

 

Zierer, K., & Hattie, J. (2017). 10 Mindframes for Visible Learning: Teaching for Success. Routledge.